Deutsch · English · Français · Čeština · Nederlands · Polski · Italiano
Schweizermühle – historia i legendy
Zaledwie kawałek w górę Bieli leży Schweizermühle – w XIX wieku słynne uzdrowisko. Ze starego młyna powstał w 1837 roku zakład wodoleczniczy z domami zdrojowymi w stylu szwajcarskim, willami i romantycznymi ogrodami skalnymi; na letni wypoczynek przyjeżdżali tu następczyni tronu Wiktoria Pruska i król Saksonii. Dziś to punkt wyjścia wędrówek i skał wspinaczkowych, a między drzewami wciąż mogą Państwo odkryć ślady dawnego uzdrowiska.
Nazwa
od Oberhüttenmühle do Schweizermühle: Stała tu niegdyś kuźnia Oberhütten z młynem; tartak wzmiankowano w 1567 roku. Od 1800 roku młyn prowadził młynarz Johann Gottlob Geißler, a już wtedy zatrzymywali się tu podróżnicy, tacy jak Wilhelm Leberecht Götzinger i Carl Heinrich Nicolai, pierwsi „promotorzy” Saksońskiej Szwajcarii. 20 czerwca 1824 roku, z inicjatywy badacza dziejów regionu Carla Merkela, Oberhüttenmühle uroczyście przemianowano na „Schweizermühle”, czyli Szwajcarski Młyn.
Zakład zimnych kąpieli leczniczych
W 1837 roku młynarz Geißler urządził zakład wodoleczniczy – początkowo z prostymi kąpielami w wannach i polewaniami tuż nad Bielą. Zimna woda źródlana uchodziła wówczas za lekarstwo na wszelkie dolegliwości. W 1838 roku powstał Stary Dom Zdrojowy, w 1842 roku drugi dom zdrojowy, a w 1866 roku dom towarzyski z salą zdrojową; w latach 70. XIX wieku było tu 177 pokoi gościnnych, latem w pełni zajętych.
Życie uzdrowiskowe i technika
Po pożarze w 1886 roku powstał w latach 1888/89 nowy dom kąpielowy z basenem z falami, pływalnią, wannami, natryskami i mieszkaniem dla lekarza zdrojowego. Od 1894 roku turbina na Bieli wytwarzała prąd elektryczny dla kompleksu uzdrowiskowego – była to wówczas mała sensacja w dolinie. Od 1887 do około 1900 roku uzdrowisko miało nawet własną Cesarską placówkę pocztową z urzędem telegraficznym.
Słynni kuracjusze
W 1878 roku do Schweizermühle przyjechała pruska następczyni tronu Wiktoria – najstarsza córka brytyjskiej królowej Wiktorii, później „cesarzowa Fryderykowa”. Również ostatni król Saksonii, Fryderyk August III, kilkakrotnie odwiedzał uzdrowisko do 1911 roku, a w ogóle saska rodzina królewska gościła tu nieraz. Kompozytor Erik Meyer-Helmund miał przebywać tu na kuracji w 1889 roku. Zamożni stali goście budowali sobie nawet własne wille.
Malarze, wędrowcy i wspinacze
Zanim powstało uzdrowisko, dolina przyciągała artystów: w 1822 roku Ludwig Richter wykonał akwafortę „Bielergrund bei den Oberhütten” – właśnie tutaj. Jesienią 1890 roku taternik Oscar Schuster, jeden z pionierów saskiej wspinaczki, przyjechał na swoje pierwsze wyprawy na skały wokół Schweizermühle – Bielatal do dziś jest terenem wspinaczkowym z ponad 200 szczytami.
Wille i romantyczne ogrody
Około 1846 roku Szwed Carl Martin Bergwal założył willę z parkiem – „Schwedengarten”, czyli Szwedzki Ogród, ze sztuczną wieżą-ruiną. W latach 1868/69 powstała willa z wieżą, która od 1875 roku należała do drezdeńskiego fabrykanta czekolady Jordana (Jordan & Timaeus) – stąd nazwa „Villa Jordan”. W latach 1890/91 żona radcy sądowego Hahnewald ufundowała neogotycką Leśną Kaplicę, a fabrykant Dölitzsch założył na cześć swojej matki ogród skalny.
Kolej, która nigdy nie dojechała
Od 1901 roku kursowała „Gleislose Bielathal-Motorbahn”, czyli bezszynowa kolej motorowa doliny Bieli – jeden z pierwszych trolejbusów w ogóle – z Königstein do Bielatal aż do uzdrowiska Königsbrunn. Złożono wniosek o przedłużenie do domu zdrojowego Schweizermühle, ale nigdy go nie zrealizowano; już w 1904 roku linię zamknięto.
Maggi i potem
W 1912 roku ostatni operator zakładu leczniczego musiał ogłosić upadłość. Spółka Maggi urządziła tu dom wypoczynkowy dla swoich pracowników, a w latach 1929–1932 założyła gaj pamięci poległych kolegów. Po wojnie powstało tu sanatorium przeciwgruźlicze, a od 1968 roku dom starców, zamknięty w 1992 roku; potem wiele budynków popadło w ruinę.
Co można zobaczyć dzisiaj
Stary Dom Zdrojowy z 1838 roku rozebrano w 2009 roku, a w 2013 roku zawaliły się kolejne części budynków – od 2005 roku o zespół troszczą się stowarzyszenie wspierające i osoby prywatne. Wciąż można zobaczyć Villę Jordan z wieżą zegarową i parkiem, Leśną Kaplicę z 1891 roku, dom kąpielowy z budynkiem turbiny oraz obudowane źródło Sophienquelle. Obok nich prowadzi szlak okrężny Schweizermühle – Ottomühle – Grenzplatte.
Legenda Legenda o skarbie Francuzów w Glasergrund
W Glasergrund koło Ottomühle, powyżej Schweizermühle, francuscy żołnierze mieli w 1813 roku zakopać skarb. Pewien mężczyzna z sąsiedniej wsi zobaczył go któregoś dnia leżącego na wierzchu – srebrne monety ułożone w stos jak ul. Lecz jakaś niewidzialna siła go powstrzymała i nie zdołał się do nich zbliżyć. Gdy wrócił później z przyjacielem, była tam już tylko pusta dziura.
Pasujące wędrówki
- Rundwanderweg Bielatal
- Rundweg Schweizermühle – Ottomühle – Grenzplatte
- Herkulessäulen und Johanniswacht im Bielatal
Stan na: 09/2026
Proszę pytać TOURstena dalej
TOURsten chętnie opowie Państwu więcej, znajdzie odpowiednią wędrówkę i zaplanuje z Państwem dzień urlopu – bezpłatnie i w siedmiu językach.
Zapytaj TOURstena