Deutsch · English · Français · Čeština · Nederlands · Polski · Italiano
Schweizermühle – geschiedenis en sagen
Maar een klein stukje de Biela op ligt de Schweizermühle – in de 19e eeuw een beroemd kuuroord. Van een oude molen werd in 1837 een koudwaterkuurinrichting gemaakt, met kuurhuizen in Zwitserse stijl, villa’s en romantische rotstuinen; kroonprinses Victoria van Pruisen en de koning van Saksen kwamen hier voor hun zomerverblijf. Tegenwoordig is het een vertrekpunt voor wandelingen en klimrotsen, en tussen de bomen ontdekt u nog de sporen van het oude badoord.
De naam
van Oberhüttenmühle naar Schweizermühle: Hier stond ooit de hamersmederij Oberhütten met een molen; een zaagmolen wordt in 1567 vermeld. Vanaf 1800 dreef molenaar Johann Gottlob Geißler de molen, en al toen kwamen er reizigers langs zoals Wilhelm Leberecht Götzinger en Carl Heinrich Nicolai, de eerste “reclamemakers” van Saksisch Zwitserland. Op 20 juni 1824 werd de Oberhüttenmühle op initiatief van de heemkundige Carl Merkel feestelijk omgedoopt tot “Schweizermühle”.
De koudwaterkuurinrichting
In 1837 richtte molenaar Geißler een koudwaterkuurinrichting in – aanvankelijk met eenvoudige kuip- en stortbaden direct aan de Biela. Koud bronwater gold toen als geneesmiddel tegen allerlei kwalen. In 1838 volgde het Oude Kuurhuis, in 1842 een tweede kuurhuis en in 1866 het Gesellschaftshaus met kuurzaal; in de jaren 1870 waren er 177 gastenkamers, die in de zomer volgeboekt waren.
Kuurleven en techniek
Na een brand in 1886 verrees in 1888/89 een nieuw badhuis met golfslagbad, zwembad, kuipbaden, douches en een woning voor de badarts. Vanaf 1894 wekte een turbine aan de Biela elektrische stroom op voor het kuurcomplex – destijds een kleine sensatie in het dal. Van 1887 tot ongeveer 1900 had het kuuroord zelfs een eigen keizerlijk postkantoor met telegraafkantoor.
Beroemde kuurgasten
In 1878 kwam de Pruisische kroonprinses Victoria – oudste dochter van de Britse koningin Victoria en later “keizerin Frederik” – naar de Schweizermühle. Ook de laatste koning van Saksen, Frederik August III, bezocht het kuuroord tot 1911 meerdere keren; de Saksische koninklijke familie was hier sowieso graag te gast. De componist Erik Meyer-Helmund zou hier in 1889 gekuurd hebben. Welgestelde vaste gasten lieten zelfs eigen villa’s bouwen.
Schilders, wandelaars en klimmers
Al voordat het badoord ontstond, trok het dal kunstenaars aan: in 1822 etste Ludwig Richter de “Bielergrund bei den Oberhütten”, precies hier. In de herfst van 1890 kwam de bergbeklimmer Oscar Schuster, een van de pioniers van het Saksische klimmen, voor zijn eerste tochten naar de rotsen rond de Schweizermühle – het Bielatal is tot op vandaag een klimgebied met meer dan 200 toppen.
Villa’s en romantische tuinen
Rond 1846 liet de Zweed Carl Martin Bergwal een villa met park aanleggen – de “Schwedengarten” met een kunstmatige ruïnetoren. In 1868/69 verrees de Turmvilla, die vanaf 1875 eigendom was van de Dresdense chocoladefabrikant Jordan (Jordan & Timaeus) – vandaar “Villa Jordan”. In 1890/91 schonk mevrouw Hahnewald, echtgenote van een gerechtsraad, de neogotische Waldkapelle, en de fabrikant Dölitzsch legde ter ere van zijn moeder een rotstuin aan.
De baan die nooit aankwam
Vanaf 1901 reed de “Gleislose Bielathal-Motorbahn” – een van de allereerste trolleybussen – van Königstein het Bielatal in tot aan het kuurbad Königsbrunn. Een verlenging tot het kuurhuis Schweizermühle was aangevraagd, maar werd nooit aangelegd; al in 1904 werd de lijn weer opgeheven.
Maggi en daarna
In 1912 moest de laatste exploitant van de kuurinrichting failliet gaan. De Maggi-maatschappij maakte er een herstellingsoord voor haar medewerkers van en legde van 1929 tot 1932 een herdenkingsbos aan voor gesneuvelde collega’s. Na de oorlog volgden een tuberculosesanatorium en vanaf 1968 een bejaardentehuis, dat in 1992 sloot; daarna raakten veel gebouwen in verval.
Wat er vandaag nog te zien is
Het Oude Kuurhuis uit 1838 werd in 2009 afgebroken, en in 2013 stortten nog meer delen van de gebouwen in – sinds 2005 ontfermen een stichting van vrienden en particulieren zich over het ensemble. Te zien zijn nog de Villa Jordan met haar klokkentoren en park, de Waldkapelle uit 1891, het badhuis met turbinehuis en de gevatte Sophienquelle. De rondwandeling Schweizermühle – Ottomühle – Grenzplatte voert erlangs.
Sage De sage van de Franse schat in de Glasergrund
In de Glasergrund bij de Ottomühle, boven de Schweizermühle, zouden Franse soldaten in 1813 een schat hebben begraven. Een man uit het naburige dorp zag hem op een dag open en bloot liggen – zilveren munten, opgestapeld als een bijenkorf. Maar een onzichtbare kracht hield hem vast; hij kon er niet bij. Toen hij later met een vriend terugkwam, was er alleen nog een leeg gat.
Passende wandelingen
- Rundwanderweg Bielatal
- Rundweg Schweizermühle – Ottomühle – Grenzplatte
- Herkulessäulen und Johanniswacht im Bielatal
Stand: 09/2026
Vraag TOURsten verder
TOURsten vertelt u graag meer, vindt de juiste wandeling en plant samen met u uw vakantiedag – gratis en in zeven talen.
TOURsten vragen