Deutsch · English · Français · Čeština · Nederlands · Polski · Italiano
Pola bitew
Wokół Pirny leżą miejsca, w których rozstrzygały się losy Europy. Pod Kesselsdorfem na zachód od Drezna Prusacy 15 grudnia 1745 roku pokonali Sasów i Austriaków – to przesądziło o wyniku drugiej wojny śląskiej, a dziesięć dni później zawarto pokój w Dreźnie. Późnym latem 1813 roku stary trakt pocztowy Drezno–Teplitz stał się teatrem wojny: 26 sierpnia książę Eugeniusz Wirtemberski zatrzymał pod Krietzschwitz francuskiego generała Vandamme’a, a potem walki przeniosły się przez Berggießhübel, Hellendorf i Peterswald aż do bitwy pod Kulm 29/30 sierpnia. Hellendorf i Markersbach – zaledwie kilka kilometrów od Hammergut – aż do jesieni 1813 roku leżały w samym środku obszaru koncentracji wojsk i ciężko ucierpiały od grabieży, pożarów i zaraz.
Krietzschwitz
skutki i pomnik Eugeniusza: Czas, który Rosjanie zyskali pod Krietzschwitz i podczas odwrotu, miał ogromne konsekwencje: pobita główna armia sprzymierzonych zdołała ujść do Czech, a Vandamme 29/30 sierpnia poniósł klęskę pod Kulm – on sam i wiele tysięcy Francuzów trafiło do niewoli. Zwycięstwo Napoleona pod Dreznem w dużej mierze straciło przez to znaczenie. Walczono na całej wyżynie na południe od Pirny. W Krietzschwitz pomnik upamiętnia księcia: „Książę Eugeniusz Wirtemberski walczył tu zwycięsko 26 sierpnia 1813 roku przeciwko Vandamme’owi.” Pomnik jest ogólnodostępny – zaraz we wsi znajdują się też Kerzenträume i Obstscheune.
Hellendorf w czasie wojny siedmioletniej
Hellendorf leży przy starej drodze do Czech – i dlatego raz po raz przechodziły tędy armie. Według kroniki miejscowości w 1756 roku ciągnęły tędy wojska pruskie na bitwę pod Lobositz i po zwycięstwie wracały tą samą drogą; w 1757 roku Fryderyk Wielki maszerował ze swoją armią do Czech. Zabierano wtedy ze stodół „z całą siłą” zboże, siano i otawę, a jesienią przyszły uciążliwe kwaterunki i obowiązkowe dostawy dla obozów pod Cottą, Hellendorf i Peterswald. Dla lat 1758/59 relacja z sąsiedniej Gottleuby opisuje spustoszone pola, wybite bydło, czerwonkę i „gorączkę lazaretową”. Osobna potyczka bezpośrednio pod Hellendorf nie jest dla tego okresu udokumentowana.
Hellendorf w przełomowym roku 1813
Kronika Hellendorf odnotowuje 22 sierpnia 1813 roku „1. napad nieprzyjaciela”: armia sprzymierzonych przekroczyła granicę pod Peterswald i ruszyła na Hellendorf. Po potyczce pod Pirną Vandamme ścigał Rosjan przez Berggießhübel i Hellendorf – 28 sierpnia kronika zapisała: „wszystko splądrowane i zdemolowane”. 29 sierpnia Vandamme zaatakował Peterswald, a 30 sierpnia został pobity pod Kulm. We wrześniu Francuzi wrócili: 14 września korpus Lobau został zaatakowany pod Berggießhübel, a od 15 do 17 września sam Napoleon poprowadził kontrnatarcie przez Berggießhübel i Peterswald; noc przed 17 września spędził w Peterswald.
Ile wojna kosztowała Hellendorf
Według kroniki Francuzi przez 16 tygodni obozowali przy Hutstein w pobliżu Kulmer Steig, a Hellendorf musiał współutrzymywać ten obóz. W końcu wieś straciła 335 sztuk bydła i dostarczyła świadczeń o wartości 26.964 talarów; w lutym 1814 roku w całej wsi pozostały jeszcze 2 konie, 3 woły, 13 krów i jeden byk. Z 27 domów 12 spłonęło lub zostało rozebranych, a do wiosny 1814 roku zmarło 71 osób na czerwonkę i „gorączkę nerwową” – dwie piąte mieszkańców. Gdy w 1815 roku król Fryderyk August wrócił z niewoli, Hellendorf mimo wszystko powitał go wielką bramą triumfalną.
Markersbach w dolinie Bahratal
Markersbach leży w dolinie rzeki Bahra i po raz pierwszy wzmiankowano je w 1363 roku; w 1970 roku utworzyło wraz z Hellendorf gminę Bahratal, a od 1999 roku należy do Bad Gottleuba-Berggießhübel. Osobna „potyczka pod Markersbach” nie jest w źródłach udokumentowana – ale w 1813 roku wieś leżała w samym środku obszaru koncentracji wojsk przy drodze do Teplitz, a według historii miejscowości mieszkańcy cierpieli „nędzę i biedę, zniszczenia i grabieże”. W małych osadach kuźniczych w okolicy, jak podaje kronika Hellendorf, w Cratzy zniszczono 3 z 15, a w Kleppisch 2 z 5 domów. Całkiem niedaleko, w Breitenau, Napoleon nocował z 10 na 11 września 1813 roku – przypomina o tym „Dąb Napoleona” przy kościele.
Bitwa pod Kesselsdorfem 1745
15 grudnia 1745 roku na zachód od Drezna Prusacy pod wodzą księcia Leopolda I Anhalt-Dessau, „Starego Dessauczyka”, starli się z Sasami i Austriakami pod dowództwem feldmarszałka hrabiego Rutowskiego. Kesselsdorf chroniły silne baterie, a na polu leżał śnieg i lód. Dwa pruskie ataki na wieś załamały się przy straszliwych stratach. Gdy sascy grenadierzy ruszyli w pościg za wycofującymi się, pruska kawaleria odrzuciła ich, Prusacy wdarli się razem z nimi do wsi i zdobyli baterie; jednocześnie książę Maurycy Anhalt-Dessau zaatakował na drugim skrzydle. Wraz z zapadnięciem nocy saska linia się załamała.
Kesselsdorf
pokój w Dreźnie: Po każdej stronie stało około 30.000 żołnierzy – dokładne liczby w źródłach się różnią. Prusacy stracili około 5.000 zabitych i rannych, Sasi i Austriacy około 3.800, a do tego około 6.700 jeńców. Sasi oddali Drezno, 18 grudnia wkroczył do niego Fryderyk Wielki, a 25 grudnia 1745 roku zawarto pokój w Dreźnie, który zakończył drugą wojnę śląską na korzyść Prus – kościół św. Katarzyny w Kesselsdorfie do dziś bije w dzwony na godzinę pokoju. Dla Starego Dessauczyka Kesselsdorf był ostatnim zwycięstwem; nazwę bitwy nosi marsz „Der Kesselsdorfer”.
Stan na: 10/2026
Proszę pytać TOURstena dalej
TOURsten chętnie opowie Państwu więcej, znajdzie odpowiednią wędrówkę i zaplanuje z Państwem dzień urlopu – bezpłatnie i w siedmiu językach.
Zapytaj TOURstena