Deutsch · English · Français · Čeština · Nederlands · Polski · Italiano
„Nędza pirneńska” (1756)
Wiosną 1639 roku Pirna przeżyła najczarniejszy okres w swojej historii. Szwedzki feldmarszałek Johan Banér maszerował ze swoją armią przez Saksonię do Czech; po krótkim oblężeniu Szwedzi 23 kwietnia 1639 roku szturmem zdobyli miasto. To, co nastąpiło, do dziś nazywa się „Pirnaische Elend”, czyli „niedolą Pirny”: grabieże, mordy i pięć miesięcy okupacji. Wytrwała jedynie twierdza Sonnenstein nad miastem – a na koniec pewien aptekarz uratował Pirnę przed zniszczeniem.
Zmiana stron w 1635 roku
W wojnie trzydziestoletniej Saksonia walczyła początkowo u boku Szwecji. Pokojem praskim z 30 maja 1635 roku elektor Jan Jerzy I przeszedł na stronę cesarza – dla Szwedów Saksonia stała się odtąd krajem wroga. 14 kwietnia 1639 roku Banér pobił Sasów pod Chemnitz, poniósł porażkę pod Freibergiem, a następnie ruszył w górę Łaby w stronę Czech. Droga wiodła obok Pirny.
Obrona
Już w marcu 1638 roku elektor powierzył podpułkownikowi Johannowi Siegmundowi von Liebenau dowództwo nad zamkiem i miastem Pirna. Liebenau kazał naprawić mury i – by nieprzyjaciel nie znalazł osłony – spalić zewnętrzne domy przedmieść wokół fosy miejskiej, a także kościół św. Mikołaja i domy dla chorych: mieszkańcy Pirny sami poświęcili swoje przedmieścia. Do obrony przygotowanych było około 500 żołnierzy, a do tego uzbrojeni mieszczanie na murach i przy bramach.
Sonnenstein wytrzymuje
Liebenau odrzucał wszelkie wezwania do kapitulacji. Szwedzi ostrzeliwali Sonnenstein, szturm się nie powiódł – twierdzy nigdy nie zdobyto. Sam Banér w maju ruszył dalej do Czech, ale w Pirnie pozostały pułki; okupacja trwała do końca września 1639 roku, około pięciu miesięcy. Według starej kroniki z około 900 mieszczan pozostała ledwie jedna trzecia – tak przynajmniej opowiada badacz dziejów regionu Störzner w 1904 roku.
Wybawca
aptekarz Jacobäer: We wrześniu 1639 roku rozeszła się pogłoska, że Szwedzi przed odejściem chcą całkowicie zniszczyć Pirnę. Wtedy Theophilus Jacobäer, aptekarz z Löwenapotheke, czyli Apteki pod Lwem przy rynku, pojechał konno do Drezna do księżnej elektorowej Magdaleny Sybilli. Wrócił z jej pismem i przekazał je Banérowi – i Pirna ocalała. Na jego domu przy rynku upamiętnia go tablica, jedna z ulic nosi jego imię – a co roku we wrześniu mieszkańcy Pirny odgrywają na rynku jego czyn ocalenia: widowisko regionalne „Der Retter”, czyli „Wybawca”.
Sąsiedzi
Königstein, Hohnstein, Stolpen, Bielatal: Maszerując do Czech, Szwedzi spalili w 1639 roku miasto Königstein; twierdzy nad nim nie odważyli się zaatakować. Zamki Hohnstein i Stolpen wytrzymały szwedzkie oblężenia. W Bielatal kuźnia Reichstein została spalona i odbudowana dopiero w 1660 roku, a folwark Hermsdorf zniszczony. Według legendy w 1639 roku pewna młoda kobieta uciekła przed żołnierzami Banéra na Bärenstein koło Thürmsdorf i skoczyła w przepaść – miejsce to nazywa się odtąd „Jungfernsprung”, czyli Skok Dziewicy.
Później i dzisiaj
Do 1644 roku Liebenau kazał odnowić dziedziniec zamkowy, studnię, bramy i mury; odbudowa miasta trwała latami. Dla Saksonii wojna ze Szwecją skończyła się dopiero rozejmem w Kötzschenbrodzie 27 sierpnia 1645 roku. Ślady dzisiaj: kula armatnia w kościele Mariackim, tablica Jacobäera przy rynku i Sonnenstein, którego Szwedzi nigdy nie zdobyli. W twierdzy Königstein w czerwcu aktorzy odtwarzają czasy szwedzkie podczas historycznego widowiska – termin prosimy sprawdzić wcześniej.
Stan na: 10/2026
Proszę pytać TOURstena dalej
TOURsten chętnie opowie Państwu więcej, znajdzie odpowiednią wędrówkę i zaplanuje z Państwem dzień urlopu – bezpłatnie i w siedmiu językach.
Zapytaj TOURstena