Deutsch · English · Français · Čeština · Nederlands · Polski · Italiano
Pierwsze osady
Okolica jest zamieszkana znacznie dłużej, niż mogłyby sugerować zamki: w środkowej epoce kamienia myśliwi odpoczywali pod skalnymi nawisami, a około 3000 lat temu na Pfaffenstein istniała ufortyfikowana osada. Około roku 600 do doliny Łaby przybyły plemiona słowiańskie – od nich pochodzą nazwy takie jak Dohna, Pirna czy Biela. Od XII i XIII wieku niemieccy osadnicy zakładali długie wsie łanów leśnych, do których należy także Rosenthal.
Myśliwi pod skalnymi okapami
Już w środkowej epoce kamienia, mniej więcej od 9500 do 5500 roku przed Chrystusem, przez Góry Połabskie wędrowały niewielkie grupy myśliwych i zbieraczy. Odpoczywali pod skalnymi nawisami – w miejscach, które wspinacze nazywają dziś „Boofen” – i pozostawili po sobie odłupki krzemienia i resztki kości. Tylko w dolinie Kirnitzsch Krajowy Urząd Archeologii zarejestrował 330 takich okapów skalnych, z których około 20 uchodzi za szczególnie obiecujące; badania prowadzi się tam od 2005 roku.
Gród na Pfaffenstein
Całkiem niedaleko Hammergut leży jedno z najstarszych ufortyfikowanych miejsc w okolicy: na Pfaffenstein podczas wykopalisk w latach 1896–1912 znaleziono kamienne siekiery, ceramikę i kamień żarnowy. Po stronie zachodniej jedyne dojście zamyka wał o długości około 200 metrów z fosą. Badania wykazały wiek około 3000 lat – znaleziska należą do łużyckiej kultury epoki brązu. Pradziejowe znaleziska znane są także z Lilienstein i ze skalnego zamku Neurathen.
Heidenschanze koło Drezna
Najważniejszą osadą kultury łużyckiej w drezdeńskiej dolinie Łaby była Heidenschanze w Coschütz: zamieszkana od około 1300 roku przed Chrystusem, z wałem, który istniał do około 500 roku przed Chrystusem. Około 1000 roku przed Chrystusem spłonęła tak gwałtownie, że piaskowiec zabarwił się na czerwono. Dopiero mniej więcej 1400 lat później z tego miejsca ponownie skorzystali Słowianie – znaleziono tam nawet węgierskie groty strzał z najazdów z lat około 905–933.
Germanie i Słowianie
Na przełomie er w Saksonii żyli germańscy Hermundurowie, później Turyngowie – jednak w samych Górach Połabskich nie są znane żadne ich znaleziska. Po ich odejściu do kraju przybyli Słowianie zachodni, w dolinie Łaby koło Pirny prawdopodobnie około 600 roku: rybacy i rolnicy. Około 1000 lat temu stykały się tu trzy słowiańskie okręgi plemienne – Niżanie (Nisane) w dolinie Łaby od Drezna do Pirny, Milczanie na Górnych Łużycach i Dziekanie (Dečanie) wokół Děčína. „Nisani” oznacza „ludzi z niziny”.
Dohna i Pirna
Dohna to najstarsza wzmiankowana w dokumentach miejscowość w okolicy: w 1040 roku gród „Donin” pojawia się w kronice; przed kamiennym zamkiem istniały tu słowiańskie grodziska, a już w epoce brązu zasiedlone były wzgórza Burgberg i Robisch. Nazwę tłumaczy się jako „własność Doňa”. Także Pirna wywodzi się ze słowiańskiej osady z umocnieniami z X wieku; powszechnie przyjmowane wyjaśnienie nazwy to „na pernem” – „na twardym kamieniu”. W dokumentach Pirna wzmiankowana jest w 1233 roku.
Słowiańskie nazwy
Wiele nazw w okolicy ma słowiańskie pochodzenie: Biela pochodzi od czeskiego „Bělá” – Biała; w 1412 roku nazywa się „die Bela”. Miejscowości na -witz, jak Krietzschwitz (1359 „Kritzewitz”) czy Postelwitz (1446 „Boßlawicz”), noszą typowo słowiańską końcówkę, podobnie jak Prossen (1412 „Prossentin”), Copitz i Zatzschke, mała okolnica. Struppen według gminy jest „pochodzenia wendyjskiego”, a nazwę Lohmen wywodzi się od starosłowiańskiego słowa oznaczającego kamieniołom. Pewne objaśnienia istnieją jednak bynajmniej nie dla wszystkich nazw.
Niemieccy osadnicy i wsie łanów leśnych
Po podporządkowaniu Słowian w 929 roku i założeniu Marchii Miśnieńskiej w 968 roku stopniowo przybywali osadnicy z Frankonii, znad Renu, z Flandrii i Dolnej Saksonii; do około 1250 roku powstało w Saksonii około 4000 nowych miejscowości. W Górach Połabskich planowa kolonizacja rozpoczęła się w XIII wieku. Typowe są wsie łanów leśnych (Waldhufendörfer): zagrody ciągną się rzędem wzdłuż potoku, a za każdą z nich długi pas ziemi biegnie w górę zbocza – tak do dziś wyglądają Rosenthal, Langenhennersdorf, Reinhardtsdorf czy Papstdorf.
Najstarsze miejscowości – kiedy po raz pierwszy o nich wspomniano
Pierwsze wzmianki w dokumentach według Historycznego Rejestru Miejscowości Saksonii: Dohna 1040, Lohmen 1206, Pirna 1233, Königstein 1241 jako „Lapis regis” (burgrabia „vom Stein” już w 1233), Liebethal 1241, Stadt Wehlen 1255, Rathen 1261, Struppen 1310, Hohnstein 1317, Rosenthal i Langenhennersdorf 1356, Gottleuba 1363, Reinhardtsdorf 1368, Papstdorf 1371, Bad Schandau 1408, Hermsdorf 1410, Berggießhübel 1412, Gohrisch 1437. Po drugiej stronie, w Czechach, Děčín wzmiankowany jest już w 993 roku. Dla niektórych miejscowości same gminy podają inne lata.
Wokół Hammergut
Rosenthal wymieniony jest 19 lutego 1356 roku w piśmie kancelarii arcybiskupiej w Pradze – należał wówczas do Czech, a do Saksonii przeszedł dopiero w 1503 roku. W 1410 roku pojawiają się Hermsdorf, kuźnica Brausenstein („Brussensteyn”) oraz las „die Ruwe”, z którego później powstała miejscowość Raum. W 1452 roku wymieniane są kuźnice koło Rosenthal, a w 1470 roku sam Hammergut jako „das smedeberg genandt der Neytbergk”. Starsze znaleziska z epoki kamienia czy z czasów słowiańskich nie są znane bezpośrednio z Bielatal – najbliższe pochodzi z Pfaffenstein.
Stan na: 10/2026
Proszę pytać TOURstena dalej
TOURsten chętnie opowie Państwu więcej, znajdzie odpowiednią wędrówkę i zaplanuje z Państwem dzień urlopu – bezpłatnie i w siedmiu językach.
Zapytaj TOURstena