Deutsch · English · Français · Čeština · Nederlands · Polski · Italiano
Historia doliny Bielatal
Ta cicha dolina niejedno przeżyła: W 1836 roku banda zbójców z Czech napadła na dzisiejszy Ottomühle, w jaskiniach takich jak Schwedenloch ludzie chronili się w czasie wojen, w 1639 roku Szwedzi spalili Hermsdorf i kuźnicę Reichstein, a w 1813 roku żołnierze Napoleona obozowali na okolicznych wzgórzach. Do tego dochodzą napis w jaskini, który okazał się fałszerstwem, i granica, o którą przez stulecia toczono spory.
Napad na Ottomühle w 1836 roku
W nocy przed 23 września 1836 roku około ośmiu uzbrojonych mężczyzn wtargnęło przez trak do młyna Samuela Geißlera – dzisiejszego Ottomühle. Byli dobrze ubrani i mówili czeskim dialektem. Najstarszego syna pobili do nieprzytomności i związali, młynarza ciężko skatowali, a najmłodszego syna ciężko, zagrażając jego życiu, ranili nożem. Córkę oszczędzili, bo błagała o litość. Potem zbójcy przetrząsnęli dom i zabrali pieniądze, biżuterię i ubrania.
Pościg za zbójcami
Urząd sądowy w Pirnie ogłosił napad w „Pirnaer Anzeiger” i wyznaczył 200 talarów nagrody za wskazówki. Czy sprawców kiedykolwiek schwytano, nie wiadomo. W tamtych czasach na pograniczu grasowały bandy zbójców i przemytników, na przykład „Pschüraer Bande” z okolic Děčína z dewizą „Bogatym na złość, a biednym na pożytek” – czy to była właśnie ona, nie zostało jednak udowodnione. Historię odkrył na nowo regionalista z Sebnitz Manfred Schober.
Skąd Ottomühle wziął swoją nazwę
W XVIII wieku młyn nazywano też „Zaunknechtsmühle”, w 1836 roku od nazwiska właściciela – młynem Geißlera. Około 1880 roku przeszedł w ręce rodziny Otto – stąd Ottomühle. W 1886 roku otwarto gospodę, w 1910 roku powstał dzisiejszy zajazd z werandą; drewniane koło młyńskie o średnicy czterech metrów zdemontowano w latach 1973/74. W czasach NRD dom był ośrodkiem wczasowym Izby Rzemieślniczej, a po długim okresie, gdy stał pusty, w 2004 roku znów go otwarto.
Bennohöhle i jej fałszywy napis
Na południe od Ottomühle, przy odgałęzieniu Glasergrund, leży Bennohöhle – jaskinia szczelinowa długości około 35 metrów między blokami piaskowca. W 1824 roku nadleśniczy Puttrich, młynarz z Wormsmühle Ehrlich i młynarz ze Schweizermühle Geißler udostępnili ją zwiedzającym. Na tylnej ścianie widnieje napis „M.v.Donjn 1401. Benno” obok kielicha – rzekomo ukrywał się tu jeden z Dohnów podczas waśni z rodem Dohna. Napis jest jednak fałszerstwem, zapewne autorstwa samych odkrywców: cyfra 4 jest wykuta we współczesnej formie.
Kryjówki w czasie wojen
Tuż obok Bennohöhle leżą Schwedenloch i Eisloch, w której nawet w czerwcu może jeszcze zalegać śnieg. W czasie wojen ludzie chowali się tam ze swoim dobytkiem – o kim przypomina nazwa Schwedenloch („Szwedzka Dziura”), zdradza ona sama. Niedaleko Schweizermühle jest Franzosenloch („Francuska Dziura”), a przy granicy Zwergenhöhle („Jaskinia Krasnoludków”), widniejąca na mapach już w XVI wieku. Najgłębsza jest odkryta dopiero około 1967 roku Tiefe Höhle („Głęboka Jaskinia”) – głęboka na 22 metry, tylko dla wspinaczy i grotołazów.
Granica z Czechami
Rosenthal długo należał do Czech: w 1356 roku wymienia go kancelaria arcybiskupia w Pradze, w 1456 roku dokument po raz pierwszy opisuje granicę między saskim okręgiem Königstein a czeską „dorffe Rosentall”. W 1459 roku układ w Cheb (Eger) ustalił granicę – jedną z najstarszych wciąż istniejących granic w Europie – a w 1503 roku w wyniku wymiany terytoriów między Saksonią a Czechami Rosenthal ostatecznie przeszedł do Saksonii; dokument wymiany nazywa go „Rozmital”. Hammergut w Neidbergu był saski już wcześniej, a tym samym stanowił ostatni saski posterunek przed Czechami. Leśne kamienie graniczne ze skrzyżowanymi mieczami pochodzą z okresu po 1781 roku, kiedy elektor kazał dokładnie wymierzyć granicę.
Wojna trzydziestoletnia
Wojna trzydziestoletnia mocno dotknęła dolinę: w 1639 roku wojska szwedzkie zniszczyły folwark Hermsdorf, przez który prowadziła „Hohe Straße” do Czech, i złupiły oraz podpaliły kuźnicę Reichstein; odbudowano ją dopiero w 1660 roku. Po drugiej stronie, w Czechach, już w 1631 roku wojska chorwackie spaliły Tisę (Tyssa), a Szwedzi splądrowali potem to, co zostało.
Napoleon, Napoleonstein i Kozacy w 1813 roku
We wrześniu 1813 roku na Breite Heide koło Langenhennersdorf rozłożył się wielki obóz francuski, zabezpieczony szańcami – ich pozostałości nazywają się dziś „Franzosenschanzen” („Szańce Francuskie”). Sam Napoleon był w tych dniach bardzo blisko: w Liebstadt, Breitenau, na Nollendorfer Höhe (Nakléřovská výšina), w Gießhübel i Pirnie. Z Napoleonstein miał obserwować swoje wojska, a kula armatnia miała chybić go o włos – to przekaz ustny. Udokumentowane jest natomiast, że w 1813 roku Kozacy dotkliwie złupili Rosenthal i jego kościół.
Spory o drewno, wodę i szmaty
Kuźnice potrzebowały ogromnych ilości drewna – a to należało do elektora. Wielki piec w Oberhütte wygaszono w 1726 roku z powodu braku drewna, a także w Brausenstein ogień zgasł w XVIII wieku, gdy nowa polityka leśna zaczęła oszczędzać las. Na dole, w Hütten, w 1577 roku doszło do procesu: freiberski papiernik Hieronymus Schaffhirt pozwał Georga Schwarza, ponieważ jego nowy młyn papierniczy zbierał szmaty na jego terenie. I raz po raz dawała o sobie znać sama Biela – powodziami w latach 1552, 1617, 1897 i w sierpniu 2002 roku.
Pierwsza na świecie książka szczytowa
Dolina zapisała się też w historii wspinaczki: 13 sierpnia 1891 roku Oscar Schuster samotnie jako pierwszy zdobył nazwaną później jego imieniem Schusterturm w Bielatal. Gdy w 1893 roku stanął na niej ponownie z Fritzem Böhme, zostawił tam „księgę gości w blaszanej tulei” – prawdopodobnie pierwszą książkę szczytową na świecie. Dziś Bielatal liczy 239 szczytów wspinaczkowych.
Stan na: 10/2026
Proszę pytać TOURstena dalej
TOURsten chętnie opowie Państwu więcej, znajdzie odpowiednią wędrówkę i zaplanuje z Państwem dzień urlopu – bezpłatnie i w siedmiu językach.
Zapytaj TOURstena