Deutsch · English · Français · Čeština · Nederlands · Polski · Italiano
Zamki na wulkanicznych skałach
Średniogórze Czeskie (České středohoří) to dawny krajobraz wulkaniczny: około 40 do 20 milionów lat temu magma przebiła się przez osady kredowe. Erozja usunęła miękkie skały dookoła – pozostały twarde kominy z bazaltu lub fonolitu (zwanego też klinkstein, po czesku „znělec”, bo przy uderzeniu dźwięczy jasnym tonem), które dziś wznoszą się w krajobrazie jako strome stożki. Dla średniowiecznych budowniczych zamków były idealne: strome zbocza, rozległy widok na Łabę i szlaki handlowe, a materiał budowlany leżał na miejscu. Najpiękniejsze zamki na nich to: Schreckenstein, Hasenburg, Wostrey, Kostial, Kamaik, Wopparn, Kostenblatt, Tollenstein, Bösig i Trosky – a po stronie saskiej Stolpen.
Schreckenstein (Střekov)
Zamek Schreckenstein stoi na fonolitowej ścianie około 100 m nad prawym brzegiem Łaby w Ústí nad Labem. Król Jan Luksemburski kazał go zbudować w latach 1316–1319, by zabezpieczyć szlak handlowy na Łabie; później należał do Wartenbergów i Lobkowiczów. Mocno zniszczony w czasie wojny trzydziestoletniej i siedmioletniej, popadł w ruinę – a sławę przynieśli mu romantycy: Richard Wagner pracował tu w 1842 roku nad „Tannhäuserem”, a obraz Ludwiga Richtera „Przeprawa pod Schreckenstein” wisi w Galerii Nowych Mistrzów w Dreźnie. Dziś ruina znów należy do Lobkowiczów i można ją zwiedzać. Z Bielatal około 35 km przez Petrovice.
Hasenburg (Hazmburk)
Hasenburg wieńczy bazaltową górę o wysokości 418 m koło Klapý i widać go już z daleka. Założony został w XIII wieku; od 1335 roku należał do Zbyňka Zajíca z Waldeku – „zajíc” znaczy zając, stąd nazwa. Husyci kilkakrotnie go oblegali, ale nigdy go nie zdobyli; w 1586 roku określono go jako „pusty”. Do dziś stoją dwie wieże: 25-metrowa Czarna Wieża z ciemnego bazaltu, później więzienie, oraz 26-metrowa Biała Wieża z jasną górną częścią z piaskowca, dziś wieża widokowa. Z Bielatal około 75 km.
Wostrey (Ostrý)
Na spiczastym, wolnostojącym stożku bazaltowym (553 m) koło Milešova leży ruina Wostrey. Václav Kaplíř ze Sulevic zbudował zamek około 1433 roku, w ostatnich latach wojen husyckich, i w pełni dostosował go do tych niespokojnych czasów. Już w 1565 roku wzmiankowano go jako opuszczony. Zachowały się mury, bastiony, bramy i resztki pałacu – a widok na Milleschauer (Milešovkę) jest wspaniały. Z Bielatal około 55 km.
Kostial (Košťálov)
Ruina Košťálov stoi na skalistym bazaltowym szczycie o wysokości dobrych 481 m koło Třebenic. Kto zbudował zamek w XIV wieku, nie wiadomo; w 1372 roku po raz pierwszy poświadczony jest jego właściciel, później należał do Zajíców z Hasenburga i do Kaplířów. W 1422 roku husyci bezskutecznie go oblegali. Dziś na szczycie wznosi się już tylko ruina wieży mieszkalnej. Z Bielatal około 65 km.
Kamaik (Kamýk)
Wysoko nad prawym brzegiem Łaby koło Litomierzyc na stromym bazaltowym stożku wznoszą się resztki zamku Kamaik. W 1319 roku król Jan Luksemburski przekazał go Henrykowi z Kamýka; zamek miał zabezpieczać pobór cła na Łabie. W czasie wojny trzydziestoletniej wojska saskie splądrowały zamek, po czym popadł w ruinę. Zachowała się przede wszystkim część pięciobocznej wieży mieszkalnej; ruina jest ogólnodostępna, ale nieutrzymywana – prosimy o ostrożność przy wspinaniu się. Z Bielatal około 55 km.
Wopparn (Oparno)
Zamek Oparno stoi na wąskiej skalnej grani nad romantyczną doliną Oparno, odnogą bazaltowej góry Lovoš koło Lovosic. Należał do panów z Vchynic, z których wywodził się później ród Kinskich; w 1344 roku Smil z Vchynic zbudował tu pomieszczenia mieszkalne, a już około 1530 roku zamek nazywano „pustym”. Zachowały się potężne mury i sklepione piwnice. Ruina leży przy szlaku „Złota Ścieżka Krainy Zamków” (Zlatá stezka Zemí hradů, 93 km z Budyně do Úštěka i Ronova). Z Bielatal około 55 km.
Kielich (Kalich)
Kalich nad Třebušínem to zamek husycki: Jan Žižka kazał go wznieść po 1421 roku na górze o wysokości 538 m, a nazwa „Kielich” nawiązuje do symbolu husytów. Ściśle biorąc, nie jest to bazalt: strona zamku nazywa górę wzgórzem trachitowym – to również skała wulkaniczna. Pod koniec XV lub na początku XVI wieku zamek opuszczono; dziś widać wały, resztki murów i budynek bramny. Z Bielatal około 60 km.
Kostenblatt (Kostomlaty pod Milešovkou)
Zamek Kostomlaty stoi na fonolitowej górze u stóp Milleschauera. Panowie z Oseka zbudowali go w pierwszej połowie XIV wieku, prawdopodobnie w miejscu starszego grodu słowiańskiego; w 1335 roku należał do margrabiego Karola, późniejszego cesarza Karola IV. W XVI wieku go porzucono. Dziś o ruinę, ogólnodostępną przez cały rok, dba stowarzyszenie. Z Bielatal około 50 km przez Teplice.
Tollenstein (Tolštejn)
W Górach Łużyckich koło Jiřetína pod Jedlovou zamek Tollenstein stoi na potężnej, liczącej około 30 milionów lat żyle fonolitowej z pięknymi słupami. Po raz pierwszy wzmiankowano go w 1337 roku; strzegł szlaku handlowego między Czechami a Górnymi Łużycami, a jego właścicielami byli Wartenbergowie, Berkowie z Dubé, a od 1481 roku sascy Schleinitzowie. W 1642 roku Szwedzi go spalili. Od czasów romantyzmu na górze działa gospoda, a z platformy widokowej na wysokości 670 m roztacza się szeroki widok na północne Czechy. Z Bielatal około 60 km.
Bösig (Bezděz)
Wysoko nad jeziorem Máchy wznoszą się dwa wulkaniczne szczyty: Wielki (603 m) i Mały Bösig – geologicznie trachit przechodzący w fonolit. Król Przemysł Otakar II kazał budować zamek od 1264 roku; w 1279 roku Otto Brandenburski więził tu młodego króla Wacława II. Później Bösig był miejscem pielgrzymek z klasztorem. Zamek należy do najlepiej zachowanych w Czechach z XIII wieku i można go zwiedzać. Z Bielatal około 95 km – to długa całodniowa wycieczka.
Trosky
Symbol Czeskiego Raju stoi na dwóch bazaltowych kominach: na niższym wieża „Baba” (Starucha), na wyższym wieża „Panna” (Dziewica). Čeněk z Wartenberga założył zamek w drugiej połowie XIV wieku; w czasie wojen husyckich był katolickim punktem oporu, a w 1648 roku wojska cesarskie go spaliły. Dziś można go zwiedzać. Z Bielatal około 150 km – raczej na osobny dzień wycieczki.
Dla porównania
zamek Stolpen w Saksonii: Również po stronie saskiej stoi zamek na bazalcie: Stolpen. Jego góra to pozostałość wulkanu, który około 25 milionów lat temu przebił się przez granit. W 1546 roku Georgius Agricola po raz pierwszy użył tu słowa „bazalt” – dlatego wzgórze zamkowe w Stolpen uchodzi za lokalizację typową wszystkich bazaltów świata. Zamek zbudowano z miejscowych słupów bazaltowych, a jego studnia o głębokości ponad 84 m uchodzi za najgłębszą studnię wykutą w bazalcie na Ziemi. Z Bielatal około 40 km przez Pirnę.
Stan na: 10/2026
Proszę pytać TOURstena dalej
TOURsten chętnie opowie Państwu więcej, znajdzie odpowiednią wędrówkę i zaplanuje z Państwem dzień urlopu – bezpłatnie i w siedmiu językach.
Zapytaj TOURstena